سلامت جامعه

سلامت جامعه

اثربخشی آموزش کنترل تکانه بر سازگاری اجتماعی و تاب‌آوری روان‌شناختی مردان دارای رفتارهای پرخطر رانندگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی سلمانی 1
سید حجّت فتاحی 2
هوشمند محمدی 3
سجاد بشرپور 4
1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 دانشجوی دکتری مدیریت ایمنی ترافیک، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی استان اردبیل، اردبیل، ایران .
3 پژوهشگر و رئیس دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی استان اردبیل، اردبیل، ایران.
4 استاد، گروه روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
10.22123/chj.2026.528207.2203
چکیده
مقدمه: عامل انسانی، بیشترین سهم را در تلفات ناشی از تصادفات دارد. شیوه رانندگی تهاجمی و تخلفات ناشی از آن را باید در مؤلفه‌های روانی و شخصیتی افراد جستجو کرد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش کنترل تکانه بر سازگاری ‌اجتماعی و تاب‌آوری‌ روانشناختی افراد دارای رفتارهای پرخطر رانندگی انجام گرفته است.
مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر، نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش تمامی مردان دارای رفتارهای پرخطر رانندگی (تعداد 157 نفر) در سال 1403 شهر اردبیل بودند. تعداد 30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به ‌صورت تصادفی در دو گروه مساوی آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش 8 جلسه 60 دقیقه‌ای برنامه آموزش کنترل تکانه Sperry را دریافت کردند. جمع‌آوری داده‌ها توسط پرسشنامه سازگاری اجتماعی Bell و مقیاس تاب‌آوریConnor  و Davidson انجام شد. داده‌ها با استفاده از آنالیز کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند.
یافته‌ها:در گروه آزمایش میانگین و انحراف معیار نمره سازگاری اجتماعی در پیش‌آزمون و پس‌آزمون به ترتیب 92/18±80/112 و 28/11±86/138 و نمره تاب‌آوری روان‌شناختی 65/12±00/62 و 82/8±66/80 بود، در گروه کنترل میانگین و انحراف معیار نمره سازگاری اجتماعی در پیش‌آزمون و پس‌آزمون به ترتیب 27/18±46/122 و 22/18±00/124 و نمره تاب‌آوری روان‌شناختی 38/10±60/71 و 04/10±00/73 بود (001/0p<).
نتیجه‌گیری: در نتیجه، آموزش کنترل تکانه به افراد کمک می‌کند تا هیجانات خود را به‌طور مؤثرتری تنظیم کنند، رفتارهای پرخطر را کاهش دهند و سطح سازگاری خود را ارتقا بخشند. این فرایند با افزایش تاب‌آوری روان‌شناختی، توانایی افراد را در ارزشیابی موقعیت‌های مختلف، سازگاری با آن‌ها و اتخاذ تصمیم‌های مناسب بهبود می‌بخشد.
کلیدواژه‌ها
آموزش کنترل تکانه، تاب‌آوری روان­
شناختی، رفتارهای پرخطر رانندگی، سازگاری اجتماعی
  1. Singh H, Kathuria A. Self-reported aberrant driving behavior among Bus Rapid Transit drivers. Journal of Public Transportation. 2023; 25: 100040.
  2. Măirean C, Havârneanu GM, Barić D, Havârneanu C. Cognitive biases, risk perception, and risky driving behaviour. Sustainability. 2022; 14(1): 77-87.
  3. Marian AL, Chiriac LE, Ciofu V, Apostol MM. Understanding Risky Behavior in Sustainable Driving among Young Adults: Exploring Social Norms, Emotional Regulation, Perceived Behavioral Control, and Mindfulness. Sustainability. 2024; 16(15): 6620.
  4. Papatheocharous E, Kaiser C, Moser J, Stocker A. Monitoring distracted driving behaviours with smartphones: an extended systematic literature review. Sensors. 2023; 23(17): 7505.
  5. Askarishahi M, Vakili M. Trend of Fetal Traffic injuries in Iran from 2009 to 2018. Tolooebehdasht. 2021; 19(6): 50-62. [Persian]
  6. Askari, A., Pandi, H., & Foudi, M. Relationship between mental health and driving behaviors in Tehran; The mediating role of mindfulness, Rahvar Journal. 2018; 8(28): 57-85. [Persian]
  7. Özdemir S, Kahraman S, Ertufan H. Comparison of death anxiety, self-esteem, and personality traits of the people who live in Turkey and Denmark. OMEGA-Journal of Death and Dying. 2021; 84(2): 360-77.
  8. Lee MY, Wang HS, Chen CJ. Development and validation of the social adjustment scale for adolescents with Tourette syndrome in Taiwan. Journal of pediatric nursing. 2020; 51: e13-20.
  9. Doshi S. The Relationship between Defense Style and Social Adjustment in a Community Clinic Sample. Journal of the American Psychoanalytic Association. 2019; 67(4): NP1-7.
  10. Olivier E, Archambault I, Dupéré V. Boys' and girls' latent profiles of behavior and social adjustment in school: Longitudinal links with later student behavioral engagement and academic achievement?. Journal of School Psychology. 2018; 69: 28-44.
  11. Dotterer AM, Lowe K. Perceived discrimination, parenting, and academic adjustment among racial/ethnic minority adolescents. Journal of Applied Developmental Psychology. 2015; 41: 71-7.
  12. Vandenkerckhove B, Soenens B, Van der Kaap-Deeder J, Brenning K, Luyten P, Vansteenkiste M. The role of weekly need-based experiences and self-criticism in predicting weekly academic (mal) adjustment. Learning and Individual Differences. 2019; 69: 69-83.
  13. Bicchieri C, Dimant E, Gelfand M, Sonderegger S. Social norms and behavior change: The interdisciplinary research frontier. Journal of Economic Behavior & Organization. 2023; 205: A4-7.
  14. Tscharaktschiew S. Why are highway speed limits really justified? An equilibrium speed choice analysis. Transportation research part B: methodological. 2020; 138: 317-51.
  15. Wu L, Zhang D, Cheng G, Hu T. Bullying and social anxiety in Chinese children: Moderating roles of trait resilience and psychological suzhi. Child abuse & neglect. 2018; 76: 204-15.
  16. Nowakowski K, Wróbel K. Psychopathic traits, psychological resilience and coping with stress in socially maladjusted youth. Psychiatr Pol. 2021; 55(5): 1157-67.
  17. Ho GW, Chan AC, Shevlin M, Karatzias T, Chan PS, Leung D. Childhood adversity, resilience, and mental health: A sequential mixed-methods study of Chinese young adults. Journal of interpersonal violence. 2021; 36(19-20): NP10345-70.
  18. Valizadeh S, Makvandi B, Bakhtiarpour S, Hafezi F. The Effectiveness of" Acceptance and Commitment Therapy"(ACT) on resilience and cognitive flexibility in prisoners. Journal of Health Promotion Management. 2020; 9(4): 78-89. [Persian]
  19. Yang S, Shu D, Yin H. “Teaching, my passion; publishing, my pain”: Unpacking academics’ professional identity tensions through the lens of emotional resilience. Higher Education. 2022; 84(2): 235-54.
  20. Pahwa S, Khan N. Factors affecting emotional resilience in adults. Management and Labour Studies. 2022; 47(2): 216-32.
  21. Rahimpour S, Arefi M, Manshaii GR. The effectiveness of mixed method of time perspective and mindfulness education on resilience and wisdom. Positive psychology research. 2021; 7(1): 35-52. [Persian]
  22. Sperry L, Freeman A. Cognitive behavior therapy of DSM-IV-TR personality disorders: Highly effective interventions for the most common personality disorders. Routledge; 2006.
  23. Poushaneh K, Bonab BG, Namin FH. Effect of training impulse control on increase attention of children with attention–deficit/hyperactivity disorder. Procedia-Social and Behavioral Sciences. 2010; 5: 983-7.
  24. Singh H, Kathuria A. Analyzing driver behavior under naturalistic driving conditions: A review. Accident Analysis & Prevention. 2021; 150: 105908.
  25. Barati F, Pourshahbaz A, Nosratabadi M, Shiasy Y. Driving behaviors in Iran: comparison of impulsivity, attentional bias, and decision-making styles in safe and high-risk drivers. Iranian journal of psychiatry. 2020; 15(4): 312.
  26. Soleimani E, Hassani M. The effectiveness of impulsive control training on quality of life in bully students. International Journal of Psychology. 2018; 12(2): 24-45.
  27. Robinson MD, Klein RJ. The momentary and the macro in action control: A motor control analysis of impulse control difficulties. Emotion. 2022; 22(8): 1895.
  28. Cohen L, Manion L, Morrison K. Research methods in education. routledge; 2002.
  29. Brysbaert M. How many participants do we have to include in properly powered experiments? A tutorial of power analysis with reference tables. Journal of cognition. 2019; 2(1): 16. 
  30. Bell HM. The Adjustment Inventory (Adult Form). INC. Palo Alto. California: Consulting Psychological Press; 1961.
  31. Gholami Fesharaki M, Talebiyan D, Aghamiri Z, Mohammadian M. Reliability and validity of" Job Satisfaction Survey" questionnaire in military health care workers. Journal of Military Medicine. 2012; 13(4): 241-6. [Persian]  
  32. Connor KM, Davidson JR. Development of a new resilience scale: The Connor‐Davidson resilience scale (CD‐RISC). Depression and anxiety. 2003; 18(2): 76-82.
  33. Bigdeli I, Najafy M, Rostami M. The relation of attachment styles, emotion regulation, and resilience to well-being among students of medical sciences. Iranian journal of medical education. 2013; 13(9): 721-9. [Persian]  
  34. Betancourt TS, Khan KT. The mental health of children affected by armed conflict: Protective processes and pathways to resilience. International review of psychiatry. 2008; 20(3): 317-28.
  35. Salmani, A., Fattahi, S. H., Hashemi, J., Basharpoor, S. Investigating the Effectiveness of Impulse Control Training on Driving Behaviors and Emotional Processing of Individuals with Risky Driving Behaviors: A Quasi-Experimental Study. Journal of Military Medicine. 2025; 27(4): 2953-2962. [Persian]  
  36. Saadati, M. Social Explanation of Risky Driving based on Social Capital Structure. Social Psychology Research, 2020; 10(38): 21-40. [Persian]   
  37. Xu Z, Jiang T, Xiao D, Fang Y, Zheng N. Analyzing Riders’ Behavioral Adaptation to Driving Patterns of Advanced Autonomous Vehicles: A Virtual Reality Simulation Study. International Journal of Human–Computer Interaction. 2024; 41(12): 7273–91.
  38. Bakhtiari M, Pourdel M. The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy on Distress Tolerance and Resilience in Women with Substance-Dependent Incarcerated Spouses. Etiadpajohi. 2024; 17(70): 267-88. [Persian]  
  39. Toubøl J, Carlsen HB, Nielsen MH, Brincker B. Mobilizing to take responsibility: exploring the relationship between Sense of Community Responsibility (SOC-R), Public Service Motivation (PSM) and public service resilience during Covid-19. Public Management Review. 2023; 25(4): 836-57.
  40. Cheng P, Kalmbach DA, Hsieh HF, Castelan AC, Sagong C, Drake CL. Improved resilience following digital cognitive behavioral therapy for insomnia protects against insomnia and depression one year later. Psychological Medicine. 2023; 53(9): 3826-36.

 

سلامت جامعه
دوره 19، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 35-45